REKLAMA


 

REKLAMA


 

Paweł Rowiński
o Unii Europejskiej bez Wielkiej Brytanii

 

Brexit nie może nie mieć bardzo poważnych konsekwencji
i nie może nie oddziaływać na pozostałe państwa Unii

Brytyjczycy to liderzy nauki europejskiej. Świadczą o tym znakomite uniwersytety, 118 laureatów Nagrody Nobla czy ponad 1200 prestiżowych grantów przyznawanych przez Europejską Radę ds. Badań Naukowych. Świetnie prezentują się parametry krajowego poziomu innowacyjności, np. w 2015 r. drugie po Szwajcarii miejsce na świecie wg tzw. Global Innovation Index. Wśród najlepiej cytowanych prac w skali globalnej jedna szósta ma co najmniej jednego brytyjskiego autora. Wszystkie te czynniki sprawiają, że brytyjskie instytucje zdobyły już 7 mld euro w konkursach Programu Ramowego Horyzont 2020. Swój sukces zawdzięczają znakomitym tradycjom, świetnej organizacji nauki, ale również wielkiej otwartości naukowców brytyjskich na współpracę z uczonymi i zespołami badawczymi z innych państw, zwłaszcza z Unii Europejskiej.

 

Co się stanie po Brexicie? Nie przechodziliśmy jeszcze przez taki eksperyment i nawet wyławiając z brytyjskiego szumu informacyjnego jakieś sygnały świadczące o kolejnych posunięciach, trudno stwierdzić, jaki scenariusz jest najbardziej prawdopodobny. Niewątpliwie można zauważyć olbrzymie zaniepokojenie w środowisku brytyjskich uczonych. Obawiają się oni utraty dostępu do środków unijnych przeznaczonych na badania i ograniczenia zdolności zawierania odpowiednich sojuszy naukowych w staraniach o nie. Martwią się, że klimat polityczny, nastroje antyimigranckie oraz wzrost postaw ksenofobicznych spowodują, iż zdolni naukowcy i studenci będą wybierali inne europejskie ośrodki badawcze. Ten lęk nie jest bezpodstawny, choć oczywiście nie jesteśmy w stanie przewidzieć, czy będzie to jedynie krótkotrwały trend, czy w dłuższej perspektywie magia Oksfordu, Cambridge, prestiż Imperial College czy też London School of Economics jednak nie przeważy. Trudno stwierdzić, jakie będą efekty negocjacji dotyczących programu wymiany studentów Erasmus. Ewentualne wyjście Wielkiej Brytanii z tego programu może bardzo utrudnić wyjazdy studentów z Kontynentu do prestiżowych instytucji naukowych na Wyspie, ale też niezwykle skomplikuje mobilność studentom brytyjskim. Formalnie mogą ich bowiem zacząć obowiązywać wizy, podobnie jak wszystkich spoza Unii. Ponadto ewentualne kłopoty w pozyskiwaniu środków z projektów UE mogą spowodować, że brytyjskie centra badawcze staną się mniej atrakcyjne.

 

Niektórzy uczeni wskazują co prawda na pozytywne strony uwolnienia się z więzów bardzo surowych unijnych przepisów, szczególnie w badaniach klinicznych, farmaceutycznych, GMO. Ich zdaniem większa elastyczność mogłaby spowodować przyśpieszenie tempa badań w brytyjskich uczelniach. Ale czy istotnie podejmą one wielkie ryzyko łagodzenia różnych obostrzeń przyjmowanych przez państwa Wspólnoty?

 

Wyjście ze Wspólnoty tak istotnego ogniwa systemu nauki na Starym Kontynencie nie może nie mieć bardzo poważnych konsekwencji i nie może nie oddziaływać na pozostałe państwa Unii. Skutki Brexitu odczują również, a może nawet przede wszystkim, Polacy, dla których Wielka Brytania – oprócz USA – jest głównym kierunkiem wybieranym przez studentów, stypendystów różnych programów naukowych oraz dojrzałych, często wybitnych uczonych. Według UK Council for International Students Affairs w roku akademickim 2015/2016 na Wyspie studiowało ponad 5000 osób z Polski. Wielka Brytania zwykle rekrutowała najlepszych, a to z całą pewnością znacząco wpływa również na podnoszenie poziomu polskiej nauki.

 

Istnieje wiele projektów w Programie Ramowym Horyzont 2020, w których bardzo silnie współpracują polscy i brytyjscy uczeni. Taka kooperacja jest również realizowana na mocy bilateralnych porozumień, zarówno formalnych, jak i nieformalnych. Nie podejrzewam, żeby obecne projekty były zagrożone, ale co dalej? Czy łatwość (w moim przekonaniu wciąż niewystarczająca), z jaką ta współpraca jest nawiązywana, nie będzie narażona na nowe bariery administracyjne i – co nawet groźniejsze – psychologiczne? Podważanie zalet globalizacji, mającej ogromne znaczenie dla rozwoju nauki, oraz eurosceptyczne poglądy polityków obu krajów mogą negatywnie wpłynąć na nasze współdziałanie. A to miałoby fatalne skutki. My wciąż mamy czego się uczyć od naszych brytyjskich kolegów. Dystans, jaki nas od nich dzieli w skutecznym zdobywaniu projektów UE, jest kolosalny.

 

Ewentualne osłabienie pozycji nauki brytyjskiej na skutek Brexitu (choć nie jest to nieuniknione) byłoby jednak bardzo złe dla całej europejskiej nauki. Zmniejszyłoby szanse europejskich instytucji w konkurencji z amerykańskimi i coraz silniejszymi, doskonale wyposażonymi centrami z Azji.

 

 

 

prof. dr hab. Paweł Rowiński

wiceprezes Polskiej Akademii Nauk

 

 

 

© Academia nr 2 (46) 2016

 

 

 

Oceń artykuł
(0 głosujących)

Nie przeocz

Tematy

agrofizyka antropologia kultury antropologia społeczna archeologia archeometalurgia architektura Arctowski arteterapia astrofizyka astronomia badania interdyscyplinarne behawioryzm biochemia biologia biologia antaktyki biologia płci biotechnologia roślin borelioza botanika chemia chemia bioorganiczna chemia fizyczna chemia spożywcza cywilizacja demografia edukacja ekologia ekologia morza ekonomia energia odnawialna etnolingwistyka etnomuzykologia etyka ewolucja fale grawitacyjne farmakologia filozofia finansowanie nauki fizyka fizyka jądrowa gender genetyka geochemia środowiska geoekologia geofizyka geologia geologia planetarna geoturystyka grafen historia historia idei historia literatury historia nauki historia sztuki humanistyka hydrogeologia hydrologia informatyka informatyka teoretyczna internet inżynieria materiałowa język językoznawstwo klimatologia kobieta w nauce komunikacja kosmologia kryptografia kryptologia kulinaria kultoznawstwo kultura lingwistyka literatura matematyka medycyna migracje mikrobiologia mineralogia mniejszości etniczne mniejszości narodowe modelowanie procesów geologicznych muzykologia mykologia nauka obywatelska neurobiologia neuropsychologia nowe członkinie PAN 2017 ochrona przyrody orientalistyka ornitologia paleobiologia paleontologia palinologia parazytologia PIASt politologia polityka społeczna polska na biegunach prawo protonoterapia psychologia psychologia zwierząt Puszcza Białowieska robotyka rozmowa „Academii” seksualność smog socjologia szczepienia sztuka technologia wieś w obiektywie wulkanologia zastosowania zdrowie zoologia zwierzęta źródła energii żywienie

Komentarze

O serwisie

Serwis naukowy prowadzony przez zespół magazynu Academia PAN.Academia Zapraszamy do przysyłania informacji o badaniach, aktualnie realizowanych projektach naukowych oraz imprezach popularyzujących naukę.

 

Dla użytkowników: Regulamin

Pliki cookies

Informujemy, że używamy ciasteczek (plików cookies) w celu gromadzenia danych statystycznych, emisji reklam oraz prawidłowego funkcjonowania niektórych elementów serwisu. Pliki te mogą być umieszczane na Państwa urządzeniach służących do odczytu stron, a korzystając z naszego serwisu wyrażacie Państwo zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.

Więcej informacji o celu używania i zmianie ustawień ciasteczek w przeglądarce: TUTAJ

Wydanie elektroniczne

Kontakt

  • pisz:

    Redakcja serwisu online
    Academia. Magazyn Polskiej Akademii Nauk
    PKiN, pl. Defilad 1, pok. 2110
    (XXI piętro)
    00-901 Warszawa

  • dzwoń:

    tel./fax (+48 22) 182 66 61 (62)

  • ślij:

    e-mail: academia@pan.pl