REKLAMA


 

REKLAMA


 

Kotlina Chodelska to „archeologiczne eldorado”. Praktycznie każda wydma jest stanowiskiem archeologicznym. Znajdujemy tu niezwykle bogate ślady osadnictwa zarówno z okresu neolitu, epoki brązu, okresu wpływów rzymskich jak i wczesnego średniowiecza. Od pobliskiej Chodlikowi wsi Trzciniec nazwę wzięła jedna z największych kultur archeologicznych wczesnej epoki brązu – kultura trzciniecka. Znaczna część tych stanowisk została już bezpowrotnie zniszczona przez wybieranie piasku z wydm na cele przemysłowe oraz pod nasypy kolejowe. Bezpowrotnie utraciliśmy jedno z zapewne najbogatszych cmentarzysk kultury trzcinieckiej w Trzcińcu, które zostało wywiezione pod nasyp kolejki wąskotorowej jeszcze w latach 50. XX wieku.. Kotlina Chodelska to „archeologiczne eldorado”. Praktycznie każda wydma jest stanowiskiem archeologicznym. Znajdujemy tu niezwykle bogate ślady osadnictwa zarówno z okresu neolitu, epoki brązu, okresu wpływów rzymskich jak i wczesnego średniowiecza. Od pobliskiej Chodlikowi wsi Trzciniec nazwę wzięła jedna z największych kultur archeologicznych wczesnej epoki brązu – kultura trzciniecka. Znaczna część tych stanowisk została już bezpowrotnie zniszczona przez wybieranie piasku z wydm na cele przemysłowe oraz pod nasypy kolejowe. Bezpowrotnie utraciliśmy jedno z zapewne najbogatszych cmentarzysk kultury trzcinieckiej w Trzcińcu, które zostało wywiezione pod nasyp kolejki wąskotorowej jeszcze w latach 50. XX wieku.. Archiwum Misji Archeologicznej w Chodliku (4)

Chcieli 5 tys., dostali ponad 11 tys. I przetarli szlaki dla innych naukowców. Archeolodzy prowadzący wykopaliska w Kotlinie Chodelskiej poprosili internautów o pieniądze na badania. O swojej pracy i kampanii crowdfundingowej pisze kierownik Misji Archeologicznej w Chodliku


Miechowicz_Lukasz

Autorem tekstu jest Łukasz Miechowicz
Instytut Archeologii i Etnologii
Polska Akademia Nauk, Warszawa
www.chodlik.edu.pl 
 


Kotlina Chodelska jest wyjątkowym miejscem dla badaczy wczesnego średniowiecza, zwłaszcza tzw. okresu plemiennego (VII-X wieku). W dolinie rzeki Chodelki, na przestrzeni 15 km od jej ujścia do Wisły znajdujemy pozostałości czterech grodzisk, licznych osad oraz cmentarzysk kurhanowych i wałów podłużnych. Możemy więc – co nie zdarza się często – badać całe kompleksy osadnicze i wzajemne powiązania pomiędzy ich poszczególnym elementami: grodem a otaczającymi go osadami, cmentarzyskami i elementami fortyfikacji. A nawet pokusić się o rekonstrukcję sieci drożnej i wyznaczenie zasięgu oraz granic osadnictwa. Dla archeologa to niezwykle komfortowa sytuacja.

 

Majestatyczny gród w Chodliku jest jednym z największych w Małopolsce. Musiał on być na długo przed powstaniem zalążka państwa Piastów niezwykle istotnym punktem na mapie wczesnośredniowiecznej Słowiańszczyzny okresu plemiennego. Co ważne, do niedawna nie było znane ani jedno cmentarzysko związane z bogatym osadnictwem Kotliny Chodelskiej. Stan ten zmieniły właśnie nasze badania.

 

Misja Archeologiczna w Chodliku jest ekspedycją badawczą działającą pod patronatem Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk. Część projektów badawczych realizujemy także z ramienia warszawskiego oddziału Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich lub przy współpracy z nim. Badania w regionie rozpoczęliśmy w 2010 roku, kiedy odkryliśmy w lesie graniczącym z Chodlikiem rozległe wczesnośredniowieczne cmentarzysko kurhanowe. Po trzech sezonach badawczych wiemy już, że natrafiliśmy na jedno z najciekawszych i najbardziej nietypowych wczesnośredniowiecznych cmentarzysk Słowian okresu plemiennego. Słowiańskie pochówki nie należą do bogatych. Pierwsze przebadane przez nas trzy kurhany kryjące pochówki mężczyzn spalonych i złożonych do grobów wraz z końmi oraz elementami uprzęży końskiej okazały się ewenementem na skalę europejską.

 

 

Przez cztery lata podjęliśmy również dalsze projekty badawcze. Dzięki grantowi Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego możliwe było przeskanowanie całego obszaru Kotliny Chodelskiej z powietrza, za pomocą tzw. Skaningu Lotniczego LiDAR. Dzięki temu odkryliśmy kolejne, nieznane dotychczas cmentarzyska kurhanowe oraz ukryty w lesie, długi na ponad pół kilometra, tajemniczy wał. Na jego powierzchni znaleźliśmy fragmenty naczyń glinianych oraz wczesnośredniowieczny topór. Podjęliśmy również działania na samym grodzisku w Chodliku, w tym prace dokumentacyjne.

 

Nasza misja to także ratowanie stanowisk archeologicznych niszczonych i zagrożonych zarówno w samym Chodliku, jak i regionie. Do tej pory uratowaliśmy dwa wczesnośredniowieczne obiekty w osadzie obok grodziska w Chodliku niszczone z powodu wybierania piasku. A w pobliskiej wsi Trzciniec wydobyliśmy urnę grobową datowaną na epokę brązu i należącą do tzw. kultury łużyckiej.

 

Niestety, nasze badania i działania mające na celu ochronę zabytków są ograniczone przez brak funduszy. Pewnym wyjściem są granty badawcze. O ile udało nam się uzyskać wsparcie MKiDN na badania skaningowe, o tyle uzyskanie środków finansowych na badania wykopaliskowe jest o wiele trudniejsze. Zdobycie grantu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego z puli Narodowego Centrum Nauki graniczy nieraz z cudem. Procedury są zawiłe, a procent projektów, które otrzymują wsparcie finansowe, nikły. Dlatego zawsze szukaliśmy mecenasów naszych badań i sponsorów prywatnych. W latach 2012-2013 wspierała nas skromnymi środkami spółka PGE Dystrybucja S.A. Jednak kontakt się urwał. Na szczęście wspiera nas miejscowa gmina Karczmiska, dzięki której mamy świetną bazę w postaci budynku dawnej szkoły podstawowej w Chodliku. Bez niej misja badawcza nie byłaby możliwa.

 

Urna grobowa wydobyta we wsi Trzciniec   Wczesnośredniowieczny topór odkryty w wale podłużnym w Chodliku

 

W ostatnim sezonie część kosztów badań musieliśmy pokrywać z własnej kieszeni. Wpadliśmy więc na pomysł, by przeprowadzić eksperyment z finansowaniem społecznościowym (ang. crowdfunding). Wspieranie społeczne badań naukowych w USA czy Europie Zachodniej ma już swoją tradycję. Na polskim podwórku nauka w świecie crowdfundingu raczkuje. Znacznie większą popularnością cieszą się projekty biznesowe oraz inicjatywy kulturalne. Mimo to postanowiliśmy spróbować.

 

Jako platformę do zbiórki pieniędzy wybraliśmy portal PolakPotrafi.pl: (http://polakpotrafi.pl/projekt/cmentarzysko-dawnych-slowian). Chcieliśmy zebrać minimum 5 tys. zł, by dokonać analiz i konserwacji pozyskanego w tym sezonie materiału zabytkowego. Odzew internautów pozytywnie nas zaskoczył – po miesiącu zebraliśmy 11 172 zł. Ta kwota pozwoli na konserwację zabytków, specjalistyczne analizy części materiału oraz rozpoczęcie kolejnego sezonu bez martwienia się np. o pokrycie kosztu paliwa potrzebnego, by dojechać na stanowisko archeologiczne. Nie są to środki duże, lecz wystarczą na kontynuowanie badań w bardzo ograniczonym zakresie. W międzyczasie szukamy partnera strategicznego, który zechciałby wspierać nasze badania. Staramy się również o kolejne granty Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Narodowego Centrum Nauki.

 

Sukces naszej kampanii crowdfundingowej to przede wszystkim zasługa prowadzonej od początku naszej działalności szerokiej popularyzacji badań oraz dotarcia do mediów. Trudno sobie wyobrazić, by ktoś chciał wspierać badania, których wyniki kierowane są do wąskiej grupy specjalistów. Jest to poniekąd jedna z rzeczy charakterystycznych dla naszej Misji Archeologicznej – równolegle z badaniami naukowymi staramy się prowadzić szeroko zakrojone działania popularyzatorskie i edukacyjne, mające na celu pokazanie, że nauka nie zamyka się w bibliotece czy sterylnym laboratorium badawczym i może być dostępna dla każdego. Jak widać, takie podejście może zaprocentować.

 


Academia nr 4 (40) 2014

 

 

Oceń artykuł
(2 głosujących)

Tematy

agrofizyka antropologia kultury antropologia społeczna archeologia archeometalurgia architektura Arctowski arteterapia astrofizyka astronomia badania interdyscyplinarne behawioryzm biochemia biologia biologia antaktyki biologia płci biotechnologia roślin borelioza botanika chemia chemia bioorganiczna chemia fizyczna chemia spożywcza cywilizacja demografia edukacja ekologia ekologia morza ekonomia energia odnawialna etnolingwistyka etnomuzykologia etyka ewolucja fale grawitacyjne farmakologia filozofia finansowanie nauki fizyka fizyka jądrowa gender genetyka geochemia środowiska geoekologia geofizyka geografia geologia geologia planetarna geoturystyka grafen historia historia idei historia literatury historia nauki historia sztuki humanistyka hydrogeologia hydrologia informatyka informatyka teoretyczna internet inżynieria inżynieria materiałowa język językoznawstwo kardiochirurgia klimatologia kobieta w nauce komentarz komunikacja kosmologia kryptografia kryptologia kulinaria kultoznawstwo kultura lingwistyka literatura literaturoznawstwo matematyka medycyna migracje mikrobiologia mineralogia mniejszości etniczne mniejszości narodowe modelowanie procesów geologicznych muzykologia mykologia na czasie nauka obywatelska neurobiologia neuropsychologia nowe członkinie PAN 2017 oceanografia ochrona przyrody orientalistyka ornitologia paleobiologia paleontologia palinologia parazytologia PIASt politologia polityka społeczna polska na biegunach prawo protonoterapia psychologia psychologia zwierząt punktoza Puszcza Białowieska robotyka rozmowa „Academii” seksualność smog socjologia szczepienia sztuka technologia wieś w obiektywie wulkanologia zastosowania zdrowie zoologia zwierzęta źródła energii żywienie

Komentarze

O serwisie

Serwis naukowy prowadzony przez zespół magazynu Academia PAN.Academia Zapraszamy do przysyłania informacji o badaniach, aktualnie realizowanych projektach naukowych oraz imprezach popularyzujących naukę.

 

Dla użytkowników: Regulamin

Pliki cookies

Informujemy, że używamy ciasteczek (plików cookies) w celu gromadzenia danych statystycznych, emisji reklam oraz prawidłowego funkcjonowania niektórych elementów serwisu. Pliki te mogą być umieszczane na Państwa urządzeniach służących do odczytu stron, a korzystając z naszego serwisu wyrażacie Państwo zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.

Więcej informacji o celu używania i zmianie ustawień ciasteczek w przeglądarce: TUTAJ

Wydanie elektroniczne

Kontakt

  • pisz:

    Redakcja serwisu online
    Academia. Magazyn Polskiej Akademii Nauk
    PKiN, pl. Defilad 1, pok. 2110
    (XXI piętro)
    00-901 Warszawa

  • dzwoń:

    tel./fax (+48 22) 182 66 61 (62)

  • ślij:

    e-mail: academia@pan.pl