REKLAMA


 

REKLAMA


 

Graduał z XVII wieku – największa książka w zbiorach Biblioteki Kórnickiej Graduał z XVII wieku – największa książka w zbiorach Biblioteki Kórnickiej Zdzisław Nowakowski/Biblioteka Kórnicka PAN

Od połowy XIX wieku Zamek Kórnicki pod Poznaniem jest siedzibą jednej z najcenniejszych i najstarszych kolekcji bibliotecznych w Polsce


Binias_Magdalena

Autorą tekstu jest
Magdalena Biniaś-Szkopek

Biblioteka Kórnicka, Polska Akademia Nauk

 

Dr Magdalena Biniaś-Szkopek była kierownikiem Działu Udostępniania Zbiorów i Informacji Naukowej w Polskiej Akademii Nauk Bibliotece Kórnickiej. Obecnie zajmuje się tam promocją. 

 


Początki siedziby Biblioteki Kórnickiej łączą się ze znanym rodem Górków, który zamieszkiwał tam już w pierwszym ćwierćwieczu XV stulecia. Zamek, przebudowany w stylu barokowym przez Teofilę z Działyńskich primo voto Szołdrską, secundo voto Potulicką, po latach został gruntownie odrestaurowany przez Tytusa hr. Działyńskiego. Dziś ten piękny neogotycki budynek w stanie prawie niezmienionym od połowy XIX wieku zachęca turystów do zwiedzania. Obok sal muzealnych mieszczą się tu również poszczególne działy Biblioteki, czytelnia oraz magazyny z najcenniejszymi zbiorami. Zamek, będący zabytkiem klasy zero, w 2011 roku został wpisany na listę polskich pomników historii. Biblioteka Kórnicka PAN ze wsparciem wielu instytucji prowadzi rozległe prace renowacyjne Zamku. W ostatnim czasie remontowano główny most oraz dach, dobiegają końca prace nad elewacją, planowane są konserwacja i osuszanie przyziemi.

 

Kolekcjonerzy i donatorzy

 

Historia zbioru biblioteczno-muzealnego sięga pierwszej połowy XIX wieku. To właśnie w tym czasie Adam Tytus hr. Działyński, twórca Biblioteki Kórnickiej, porządkując w Konarzewie rodzinne pamiątki, książki i dokumenty, odnalazł swoje powołanie w zbieraniu i ochronie wszelkich pisanych dowodów na istnienie wolnej, niepodległej Polski, swoistej Bibliotheca Patria. Po synu Tytusa Janie Bibliotekę przejął Władysław Zamoyski, który krótko po I wojnie światowej podjął decyzję o przekazaniu swego majątku narodowi. 30 grudnia 1923 roku utworzono Fundację Zakłady Kórnickie, której dochody ‒ płynące przede wszystkim z majątków ofiarowanych przez Władysława ‒ miały być wykorzystywane na wszelkiego rodzaju cele kulturalne i oświatowe, a szczególnie na utrzymanie Biblioteki i Zamku w Kórniku. Władysław Zamoyski zmarł 3 października 1924 roku, dwa dni po przyjęciu przez Radę Ministrów projektu ustawy o założonej przez niego Fundacji. Zakłady Kórnickie przetrwały do końca II wojny światowej. Kiedy zostały zlikwidowane, Bibliotekę i Zamek oddano w zarząd Polskiej Akademii Nauk.

 

Zbiory kórnickie

 

Dziś Biblioteka Kórnicka jako naukowa jednostka pomocnicza PAN jest jedną z największych i najcenniejszych tego typu placówek w Polsce. Jej zbiory liczą prawie 350 tysięcy woluminów, w tym 15 tysięcy rękopisów i 30 tysięcy starych druków. Do najcenniejszych należą rękopisy Adama Mickiewicza (III cz. „Dziadów”), Juliusza Słowackiego („Smutno mi, Boże”) i Cypriana Kamila Norwida („O miłości ksiąg dwoje”). Biblioteka posiada również teksty pisane ręką Napoleona Bonaparte, w tym jedyną znaną powieść autorstwa cesarza. Wśród bardzo bogatego zbioru starych druków znajduje się wiele unikatowych wydań, takich jak dzieła Jana Kochanowskiego czy Mikołaja Reja. Ponadto Biblioteka dysponuje ponad 19-tysięczną kolekcją grafik z XIX i XX wieku.

 

Zamek w Kórniku. Fot. Noaśka/Wikimedia CommonsDzieła z kolekcji kórnickiej są często prezentowane na wystawach w Polsce i za granicą. Na wystawę zatytułowaną Stanisław August, ostatni król Polski. Odrodzenie w upadku, zorganizowaną na Zamku Królewskim w Warszawie (listopad 2011 – luty 2012), Biblioteka Kórnicka wypożyczyła dwa rysunki ze swoich zbiorów: Jeana-Pierre’a Norblina de la Gourdaine, „Wieszanie zdrajców na Rynku Starego Miasta w Warszawie w dniu 9 maja 1794 roku”, kopię rysunku tegoż autora nieokreślonego rysownika z połowy XIX wieku oraz medal Virtuti Militari ze zbioru numizmatów Biblioteki. Pracownicy Biblioteki prowadzą działalność naukową, edukacyjną i informacyjną, zajmują się gromadzeniem nowych zbiorów i ich opracowywaniem. Nad najcenniejszymi obiektami czuwa Dział Zbiorów Specjalnych podzielony na Pracownię Rękopisów i Starych Druków oraz Pracownia Konserwatorsko-Introligatorska. Opiekę nad czytelnikami sprawuje Dział Udostępniania Zbiorów. Bibliotekarze realizują zamawiane kwerendy, nadzorują Wypożyczalnię Międzybiblioteczną, a także są przewodnikami grup zwiedzających sale zamkowe. Przygotowują również wystawy zbiorów, upowszechniając wiedzę o Bibliotece i jej twórcach.

 

Duże zapotrzebowanie na tego typu działalność sprawiło, że we współpracy z Fundacją Zakłady Kórnickie pracownicy Biblioteki przygotowali projekt „Najcenniejsze klejnoty kultury – spotkania kórnickie”, który uzyskał dofinansowanie z Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013. W ramach projektu zaplanowany został cykl imprez edukacyjnych, które rozpoczęły się w styczniu 2011 roku w Bibliotece Kórnickiej PAN. Spotkania odbywają się w każdą sobotę i niedzielę, a projekt będzie kontynuowany przez kolejne trzy lata. Od stycznia do kwietnia pracownicy Biblioteki prezentowali dzieje rękopisu. Od czerwca do września przedstawiamy nasze najcenniejsze stare druki, natomiast w ostatnich miesiącach roku druki XIX i XX-wieczne. Spotkaniom towarzyszą ciekawe pokazy multimedialne, warsztaty z konserwacji oraz wystawy zbiorów. Wykłady cieszą się bardzo dużym zainteresowaniem i przyciągają wielu zainteresowanych z całej Polski.

 

W maju 2012 roku Biblioteka Kórnicka już po raz czwarty zaprasza do spędzenia weekendów majowych na Zamku. Po raz kolejny otwarty zostanie skarbiec z najbardziej niezwykłymi zbiorami. Podczas weekendów można podziwiać wybrane obiekty rękopiśmienne i inne cenne zabytki z kolekcji kórnickiej. Największym zainteresowaniem cieszy się co roku Weekend Romantyczny, podczas którego eksponujemy rękopisy romantyków, przede wszystkim III część „Dziadów” Adama Mickiewicza, która tylko w tym czasie opuszcza na krótko szczelnie zamknięty skarbiec biblioteczny. Ponieważ impreza cieszy się co roku ogromnym zainteresowaniem i ściąga do Kórnika tysiące osób, Biblioteka postanowiła to przedsięwzięcie powtarzać, mając nadzieję, że „Weekendy Majowe w Bibliotece Kórnickiej” wpiszą się na stałe w krajobraz wydarzeń kulturalnych Wielkopolski.

 

Zdigitalizowani romantycy

 

W dzisiejszych czasach biblioteki naukowe szukają różnych form przyciągnięcia i zainteresowania czytelnika. Jednym z tych działań jest praca najmłodszego w Bibliotece Kórnickiej Działu Elektronicznych Tekstów Humanistycznych (DETH) utworzonego w 2003 roku. Pracownicy DETH zajmują się archiwizacją oraz digitalizacją zbiorów, które udostępniane są w Wielkopolskiej Bibliotece Cyfrowej (WBC). W pierwszych latach istnienia DETH ponad połowę zbiorów zamieszczanych w WBC stanowiły zbiory kórnickie. Warto dodać, że Biblioteka była prekursorem tego typu działań na skalę ogólnopolską. Jeszcze w 2010 roku 16% zbiorów udostępnianych w całej Polsce w Federacji Bibliotek Cyfrowych (FBC) to były zbiory Biblioteki Kórnickiej. Nawet dzisiaj, kiedy swoje zbiory skanuje już większość placówek naukowych w Polsce, Biblioteka Kórnicka jest w WBC liderem (udostępniamy 50% wszystkich publikacji), a w FBC pozycje Biblioteki Kórnickiej stanowią aż 9%.

 

W czasach, kiedy toczy się dyskusja na temat upadku czytelnictwa i zasadności istnienia tradycyjnych czytelni, sytuacja bibliotek – nie tylko naukowych – zmienia się bardzo szybko. W Bibliotece Kórnickiej staramy się sprostać wyzwaniom stawianym ludziom książki XXI wieku. Zarówno sukces naszych działań związanych z prowadzeniem projektu „Najcenniejsze klejnoty kultury – spotkania kórnickie”, jak i duży wzrost zainteresowania naszymi zbiorami związany z ich udostępnianiem w Wielkopolskiej Bibliotece Cyfrowej pokazują, że Biblioteka Kórnicka zmierza w dobrym kierunku.

 

Graduał z XVII wieku – największa książka w zbiorach Biblioteki Kórnickiej. Fot. Zdzisław Nowakowski/Biblioteka Kórnicka PAN 

 


© Academia nr 1 (29) 2012

 

 

Oceń artykuł
(0 głosujących)

Artykuły powiązane

Tematy

agrofizyka antropologia kultury antropologia społeczna archeologia archeometalurgia architektura Arctowski arteterapia astrofizyka astronomia badania interdyscyplinarne behawioryzm biochemia biologia biologia antaktyki biologia płci biotechnologia roślin borelioza botanika chemia chemia bioorganiczna chemia fizyczna chemia spożywcza cywilizacja demografia edukacja ekologia ekologia morza ekonomia energia odnawialna etnolingwistyka etnomuzykologia etyka ewolucja fale grawitacyjne farmakologia filozofia finansowanie nauki fizyka fizyka jądrowa gender genetyka geochemia środowiska geoekologia geofizyka geografia geologia geologia planetarna geoturystyka grafen historia historia idei historia literatury historia nauki historia sztuki humanistyka hydrogeologia hydrologia informatyka informatyka teoretyczna internet inżynieria inżynieria materiałowa język językoznawstwo kardiochirurgia klimatologia kobieta w nauce komentarz komunikacja kosmologia kryptografia kryptologia kulinaria kultoznawstwo kultura lingwistyka literatura literaturoznawstwo matematyka medycyna migracje mikrobiologia mineralogia mniejszości etniczne mniejszości narodowe modelowanie procesów geologicznych muzykologia mykologia na czasie nauka obywatelska neurobiologia neuropsychologia nowe członkinie PAN 2017 oceanografia ochrona przyrody orientalistyka ornitologia paleobiologia paleontologia palinologia parazytologia PIASt politologia polityka społeczna polska na biegunach prawo protonoterapia psychologia psychologia zwierząt punktoza Puszcza Białowieska robotyka rozmowa „Academii” seksualność smog socjologia szczepienia sztuka technologia wieś w obiektywie wulkanologia zastosowania zdrowie zoologia zwierzęta źródła energii żywienie

Komentarze

O serwisie

Serwis naukowy prowadzony przez zespół magazynu Academia PAN.Academia Zapraszamy do przysyłania informacji o badaniach, aktualnie realizowanych projektach naukowych oraz imprezach popularyzujących naukę.

 

Dla użytkowników: Regulamin

Pliki cookies

Informujemy, że używamy ciasteczek (plików cookies) w celu gromadzenia danych statystycznych, emisji reklam oraz prawidłowego funkcjonowania niektórych elementów serwisu. Pliki te mogą być umieszczane na Państwa urządzeniach służących do odczytu stron, a korzystając z naszego serwisu wyrażacie Państwo zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.

Więcej informacji o celu używania i zmianie ustawień ciasteczek w przeglądarce: TUTAJ

Wydanie elektroniczne

Kontakt

  • pisz:

    Redakcja serwisu online
    Academia. Magazyn Polskiej Akademii Nauk
    PKiN, pl. Defilad 1, pok. 2110
    (XXI piętro)
    00-901 Warszawa

  • dzwoń:

    tel./fax (+48 22) 182 66 61 (62)

  • ślij:

    e-mail: academia@pan.pl