REKLAMA


 

REKLAMA


 

W obiektywie: Gdzie było morze Jakub Ostałowski (9)

W obiektywie: Gdzie było morze

Żeby dowiedzieć się czegoś o oligoceńskich rybach, trzeba pojechać w Karpaty. I powoli rozłupywać kamienie. 
Fotografie z projektu „Paleobiogeografia ryb promieniopłetwych z rodziny makrelowatych w oligocenie” Jakub Ostałowski


 

Na Pogórzu Przemyskim i Dynowskim, w Beskidzie Niskim i Bieszczadach można znaleźć okazy ryb promieniopłetwych odciśniętych w łupkach. Te z Karpat pochodzą sprzed 30 000 000 lat z epoki oligocenu. Zachowały się dzięki specyficznym warunkom w przeszłości geologicznej, podobnym do panujących współcześnie w Morzu Czarnym. W oligoceńskim morzu brakowało tlenu przy dnie, więc i padlinożerców. Wszystko, co opadło na dno i zostało przykryte mułem, stało się rzadką skamieniałością.

 

Oligoceńskie morze było zamieszkane przez ponad 50 gatunków ryb żyjących w toni wodnej, niektóre z nich są przystosowane do bytowania na znacznych głębokościach i mają organy świetlne. Niewielką część tego zespołu stanowią ryby przydenne lub bytujące nad dnem. Do rzadkości należą ryby żyjące w wodach płytkich strefy tropikalnej, np. iglicznie i brzytewniki. Wiele ryb oligoceńskich ma bliskich współczesnych krewnych. Badanie ich wnosi wiele do wiedzy o ewolucji ryb promieniopłetwych, których rozkwit trwa od początku kenozoiku. Morze oligoceńskie było bardzo rozległe, obejmowało obszar dzisiejszych mórz: Śródziemnego, Czarnego i Kaspijskiego, oraz rozdzielających je dziś obszarów lądowych. Jeszcze niewiele wiemy o migracjach ryb w obrębie całego basenu i ewolucji tego zespołu ryb. Najpilniejszą sprawą jest oznaczenie przynależności taksonomicznej stale powiększającej się kolekcji ryb i weryfikacja niektórych starszych oznaczeń w świetle nowych danych o ich anatomii i taksonomii.

 

Dr Bieńkowska-Wasiluk kontynuuje pracę innych badaczy – m.in. prof. Anny Jerzmańskiej z Uniwersytetu Wrocławskiego i prof. Janusza Kolarczyka z Akademii Górniczo-Hutniczej – pogłębiając i upowszechniając wiedzę o rybach z Karpat. Współpracuje z naukowcami, wolontariuszami, kolekcjonerami i właścicielami terenów, gdzie są odsłonięcia z rybami. Obecnie pracuję nad bliskimi krewnymi strzępieli, tuńczyków i makreli, by odtwarzać ich ewolucję i migracje w morzu oligoceńskim. Już wkrótce w Muzeum Ewolucji PAN będzie można oglądać karpackie okazy.

 

 

  • Bliski krewny szprota – Sardinella sardinites (Heckel, 1850) w łupku

 

  • Na wykopaliskach wstępna selekcja okazów odbywa się na miejscu

 

  • Dr Małgorzata Bieńkowska-Wasiluk i mgr Radosław Wasiluk szukają ryb w marglach w kamieniołomie na Pogórzu Dynowskim 

 

  • Skamieniała ryba jak na kartkach książki odciśnięta jest na dwóch stronach skały łupiącej się na płytki. Tutaj ryba głębinowa z rodziny świetlikowatych (Myctophidae)

 

  • Kilkucentymetrowej wielkości okazy (ogon i niekompletna ryba okoniokształtna) dostarczą cennych informacji o budowie anatomicznej ryb kopalnych

 

  • Wykopaliska to wielogodzinne wydobywanie łupków i margli oraz rozbijanie ich z użyciem noża i młotka

 

 

 

 

Realizacja projektu „Paleobiogeografia ryb promieniopłetwych z rodziny makrelowatych w oligocenie”

 

  •  dr Małgorzata Bieńkowska-Wasiluk  – Wydział Geologii Uniwersytetu Warszawskiego
  •  mgr Radosław Wasiluk – Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy

 

współpracownicy:

  • Albin Jamróz, Marcin Pałdyna, Robert Szybiak – Muzeum Skamieniałości i Minerałów, Dubiecko

 

 


© Academia nr 4 (48) 2016

 

 

Oceń artykuł
(0 głosujących)

Komentarze

O serwisie

Serwis naukowy prowadzony przez zespół magazynu Academia PAN.Academia Zapraszamy do przysyłania informacji o badaniach, aktualnie realizowanych projektach naukowych oraz imprezach popularyzujących naukę.

 

Dla użytkowników: Regulamin

Pliki cookies

Informujemy, że używamy ciasteczek (plików cookies) w celu gromadzenia danych statystycznych, emisji reklam oraz prawidłowego funkcjonowania niektórych elementów serwisu. Pliki te mogą być umieszczane na Państwa urządzeniach służących do odczytu stron, a korzystając z naszego serwisu wyrażacie Państwo zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.

Więcej informacji o celu używania i zmianie ustawień ciasteczek w przeglądarce: TUTAJ

Wydanie elektroniczne

Kontakt

  • pisz:

    Redakcja serwisu online
    Academia. Magazyn Polskiej Akademii Nauk
    PKiN, pl. Defilad 1, pok. 2110
    (XXI piętro)
    00-901 Warszawa

  • dzwoń:

    tel./fax (+48 22) 182 66 61 (62)

  • ślij:

    e-mail: academia@pan.pl