REKLAMA


 

REKLAMA


 

W obiektywie: Gdzie było morze Jakub Ostałowski (9)

W obiektywie: Gdzie było morze

Żeby dowiedzieć się czegoś o oligoceńskich rybach, trzeba pojechać w Karpaty. I powoli rozłupywać kamienie. 
Fotografie z projektu „Paleobiogeografia ryb promieniopłetwych z rodziny makrelowatych w oligocenie” Jakub Ostałowski


 

Na Pogórzu Przemyskim i Dynowskim, w Beskidzie Niskim i Bieszczadach można znaleźć okazy ryb promieniopłetwych odciśniętych w łupkach. Te z Karpat pochodzą sprzed 30 000 000 lat z epoki oligocenu. Zachowały się dzięki specyficznym warunkom w przeszłości geologicznej, podobnym do panujących współcześnie w Morzu Czarnym. W oligoceńskim morzu brakowało tlenu przy dnie, więc i padlinożerców. Wszystko, co opadło na dno i zostało przykryte mułem, stało się rzadką skamieniałością.

 

Oligoceńskie morze było zamieszkane przez ponad 50 gatunków ryb żyjących w toni wodnej, niektóre z nich są przystosowane do bytowania na znacznych głębokościach i mają organy świetlne. Niewielką część tego zespołu stanowią ryby przydenne lub bytujące nad dnem. Do rzadkości należą ryby żyjące w wodach płytkich strefy tropikalnej, np. iglicznie i brzytewniki. Wiele ryb oligoceńskich ma bliskich współczesnych krewnych. Badanie ich wnosi wiele do wiedzy o ewolucji ryb promieniopłetwych, których rozkwit trwa od początku kenozoiku. Morze oligoceńskie było bardzo rozległe, obejmowało obszar dzisiejszych mórz: Śródziemnego, Czarnego i Kaspijskiego, oraz rozdzielających je dziś obszarów lądowych. Jeszcze niewiele wiemy o migracjach ryb w obrębie całego basenu i ewolucji tego zespołu ryb. Najpilniejszą sprawą jest oznaczenie przynależności taksonomicznej stale powiększającej się kolekcji ryb i weryfikacja niektórych starszych oznaczeń w świetle nowych danych o ich anatomii i taksonomii.

 

Dr Bieńkowska-Wasiluk kontynuuje pracę innych badaczy – m.in. prof. Anny Jerzmańskiej z Uniwersytetu Wrocławskiego i prof. Janusza Kolarczyka z Akademii Górniczo-Hutniczej – pogłębiając i upowszechniając wiedzę o rybach z Karpat. Współpracuje z naukowcami, wolontariuszami, kolekcjonerami i właścicielami terenów, gdzie są odsłonięcia z rybami. Obecnie pracuję nad bliskimi krewnymi strzępieli, tuńczyków i makreli, by odtwarzać ich ewolucję i migracje w morzu oligoceńskim. Już wkrótce w Muzeum Ewolucji PAN będzie można oglądać karpackie okazy.

 

 

  • Bliski krewny szprota – Sardinella sardinites (Heckel, 1850) w łupku

 

  • Na wykopaliskach wstępna selekcja okazów odbywa się na miejscu

 

  • Dr Małgorzata Bieńkowska-Wasiluk i mgr Radosław Wasiluk szukają ryb w marglach w kamieniołomie na Pogórzu Dynowskim 

 

  • Skamieniała ryba jak na kartkach książki odciśnięta jest na dwóch stronach skały łupiącej się na płytki. Tutaj ryba głębinowa z rodziny świetlikowatych (Myctophidae)

 

  • Kilkucentymetrowej wielkości okazy (ogon i niekompletna ryba okoniokształtna) dostarczą cennych informacji o budowie anatomicznej ryb kopalnych

 

  • Wykopaliska to wielogodzinne wydobywanie łupków i margli oraz rozbijanie ich z użyciem noża i młotka

 

 

 

 

Realizacja projektu „Paleobiogeografia ryb promieniopłetwych z rodziny makrelowatych w oligocenie”

 

  •  dr Małgorzata Bieńkowska-Wasiluk  – Wydział Geologii Uniwersytetu Warszawskiego
  •  mgr Radosław Wasiluk – Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy

 

współpracownicy:

  • Albin Jamróz, Marcin Pałdyna, Robert Szybiak – Muzeum Skamieniałości i Minerałów, Dubiecko

 

 


© Academia nr 4 (48) 2016

 

 

Oceń artykuł
(0 głosujących)

Tematy

agrofizyka antropologia kultury antropologia społeczna archeologia archeometalurgia architektura Arctowski arteterapia astrofizyka astronomia badania interdyscyplinarne behawioryzm biochemia biologia biologia antaktyki biologia płci biotechnologia roślin botanika chemia chemia bioorganiczna chemia fizyczna chemia spożywcza cywilizacja demografia edukacja ekologia ekologia morza ekonomia energia odnawialna etnolingwistyka etnomuzykologia etyka ewolucja fale grawitacyjne farmakologia filozofia finansowanie nauki fizyka fizyka jądrowa gender genetyka geochemia środowiska geoekologia geofizyka geologia geologia planetarna geoturystyka grafen historia historia idei historia literatury historia nauki historia sztuki humanistyka hydrogeologia informatyka informatyka teoretyczna internet inżynieria materiałowa język językoznawstwo klimatologia kobieta w nauce komunikacja kosmologia kryptografia kryptologia kulinaria kultoznawstwo kultura lingwistyka literatura matematyka medycyna migracje mikrobiologia mniejszości etniczne mniejszości narodowe modelowanie procesów geologicznych muzykologia mykologia nauka obywatelska neurobiologia neuropsychologia ochrona przyrody orientalistyka ornitologia paleobiologia paleontologia palinologia parazytologia PIASt politologia polityka społeczna polska na biegunach prawo protonoterapia psychologia psychologia zwierząt Puszcza Białowieska robotyka seksualność smog socjologia szczepienia sztuka technologia wieś w obiektywie wulkanologia zastosowania zdrowie zoologia zwierzęta źródła energii żywienie

Komentarze

O serwisie

Serwis naukowy prowadzony przez zespół magazynu Academia PAN.Academia Zapraszamy do przysyłania informacji o badaniach, aktualnie realizowanych projektach naukowych oraz imprezach popularyzujących naukę.

 

Dla użytkowników: Regulamin

Pliki cookies

Informujemy, że używamy ciasteczek (plików cookies) w celu gromadzenia danych statystycznych, emisji reklam oraz prawidłowego funkcjonowania niektórych elementów serwisu. Pliki te mogą być umieszczane na Państwa urządzeniach służących do odczytu stron, a korzystając z naszego serwisu wyrażacie Państwo zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.

Więcej informacji o celu używania i zmianie ustawień ciasteczek w przeglądarce: TUTAJ

Wydanie elektroniczne

Kontakt

  • pisz:

    Redakcja serwisu online
    Academia. Magazyn Polskiej Akademii Nauk
    PKiN, pl. Defilad 1, pok. 2110
    (XXI piętro)
    00-901 Warszawa

  • dzwoń:

    tel./fax (+48 22) 182 66 61 (62)

  • ślij:

    e-mail: academia@pan.pl