REKLAMA


 

REKLAMA


 

Dariusz Fidyka podczas rehabilitacji Dariusz Fidyka podczas rehabilitacji Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN

„Obserwowana u pacjenta poprawa nie jest naszym zdaniem spontaniczną regeneracją, lecz jest to efekt działania neurochirurgicznego i towarzyszącej mu następnie intensywnej rehabilitacji. W przeciwieństwie do innych pacjentów operowanych przez nasz zespół w latach 2008-2010, w przypadku pana Fidyki wykorzystaliśmy do przeszczepu komórki opuszki węchowej”. O pomyślnej regeneracji przerwanego rdzenia kręgowego za pomocą transplantacji komórek, która jest efektem działań wrocławskich neurochirurgów i naukowców we współpracy z zespołem brytyjskim, rozmawiamy z dr Wojciechem Fortuną


Fortuna_Wojciech

Naszym rozmówcą jest
Wojciech Fortuna

Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej im. Ludwika Hirszfelda
Polska Akademia Nauk, Wrocław
 
 


Academia: Doniesienia o państwa osiągnięciu obiegły cały świat, wywołując entuzjastyczne reakcje.

Wojciech Fortuna: Niestety, nie u wszystkich, choć szczerze mówiąc, tego się spodziewaliśmy. Ostatnio w czasopiśmie „Journal of Neurotrauma” pojawił się list, w którym pewien znany neurochirurg z Florydy bardzo sceptycznie i krytycznie odnosi się do naszych wyników. Uznaliśmy jednak z kolegami, że najlepszą odpowiedzią będą twarde dane i artykuły naukowe. Nie chcemy się wdawać w polemiki, bo diagnozy nie można postawić przez Internet, bez bezpośredniego kontaktu z pacjentem. A w przekazie medialnym, a nawet w publikacji, nie widać całej pracy, badań i przygotowań, jakie towarzyszyły pomyślnej operacji.

 

Co według pana było największym sukcesem zespołu wrocławskich badaczy i lekarzy?

Za najważniejsze osiągnięcie zespołu kierowanego przez dr. Pawła Tabakowa i prof. Włodzimierza Jarmundowicza z Kliniki Neurochirurgii uważamy funkcjonalne odtworzenie ciągłości rdzenia kręgowego uprzednio przerwanego w wyniku przecięcia ostrym narzędziem. Rdzeń kręgowy pana Dariusza Fidyki był funkcjonalnie całkowicie przerwany – chociaż po prawej stronie rdzenia został wąski fragment tkanki, badania elektrofizjologiczne pokazywały, że nie przewodzi ona żadnych impulsów.

Obserwowana u pacjenta poprawa nie jest naszym zdaniem spontaniczną regeneracją, lecz jest to efekt działania neurochirurgicznego i towarzyszącej mu następnie intensywnej rehabilitacji. W przeciwieństwie do innych pacjentów operowanych przez nasz zespół w latach 2008-2010, w przypadku pana Fidyki wykorzystaliśmy do przeszczepu komórki opuszki węchowej. Wyizolowaliśmy z niej zawiesinę glejowych komórek węchowych razem z fibroblastami z ich naturalnego mikrośrodowiska. Poza tym dla powodzenia operacji istotne było zastosowanie techniki pomostowania przerwanego rdzenia fragmentami nerwu obwodowego. W ten sposób w praktyce wykorzystaliśmy teorię ścieżki opracowaną przez Brytyjczyka prof. Geoffreya Raismana. Dokonaliśmy więc udanego przełożenia wyników badań podstawowych i badań na małych zwierzętach na człowieka.

 

Hodowla ludzkich glejowych komórek węchowych z opuszki węchowej

 

Czy może Pan opowiedzieć coś więcej o badaniach profesora Raismana?

Prof. Raisman w latach 80. i 90. XX wieku prowadził prace na modelu uszkodzeń rdzenia u szczura. Odkrył, że u tych zwierząt możliwe jest wywołanie neuroregeneracji uszkodzonych aksonów w obrębie rdzenia kręgowego pod wpływem opiekuńczego działania glejowych komórek węchowych, które pozwalają aksonom przejść przez nieprzyjazną dla nich strefę blizny glejowej, zawierającej astrocyty. W naszym podejściu, oprócz glejowych komórek węchowych, wykorzystaliśmy do przeszczepu także nerwy obwodowe, co jest naszym własnym i oryginalnym wkładem oraz uzupełnieniem przewidywań prof. Raismana. Dzięki temu u pacjenta nastąpił powrót zdolności odczuwania różnego typu bodźców w obszarach ciała poniżej miejsca urazu. Ponadto nastąpił u niego wzrost masy mięśniowej kończyn dolnych, pojawiły się zależne od woli skurcze mięśni, a także powróciła części funkcji autonomicznego układu nerwowego. Najbardziej nowatorską częścią operacji był jednak przeszczep komórek z opuszki węchowej razem z nerwami obwodowymi, dotychczas nieopisany w literaturze.

 

Czy możemy rozumieć istotę zabiegu następująco: chociaż neurony potencjalnie mogłyby odrosnąć, to w miejscu przerwania rdzenia panują dla nich niesprzyjające warunki i dlatego trzeba przeszczepić tam komórki glejowe?

Dokładnie tak. Glejowe komórki węchowe razem z innymi komórkami ze swojego środowiska, takimi jak fibroblasty, uczestniczą w nadzorze nad prawidłową opieką nad przerwanymi, uszkodzonymi aksonami. Taka jest ich fizjologiczna rola, którą obserwujemy w przypadku nerwu węchowego.

U części pacjentów, zwłaszcza z częściowym uszkodzeniem rdzenia, może dochodzić do samoistnej neuroregeneracji. Jednak w przypadku całkowitego uszkodzenia rdzenia kręgowego takie zjawisko jest niezmiernie rzadkie. Zastanawialiśmy się, czy u naszego pacjenta nie doszło właśnie do takiej poprawy, ale mimo długotrwałej intensywnej rehabilitacji nic na to nie wskazywało przed zabiegiem. Nie było jej zresztą także zaraz po nim – zaczęła się pojawiać stopniowo kilka miesięcy po naszej interwencji.

 

Dlaczego miejsce pobierania komórek jest takie ważne?

W naszej koncepcji do przeszczepu wykorzystaliśmy własne komórki pacjenta. Uniknęliśmy w ten sposób zjawiska odrzutu oraz konieczności stosowania immunosupresji, która jest wymagana w przypadku przeszczepów allogenicznych (od innych osób). Opierając się na własnych badaniach przedklinicznych prowadzonych na zwierzętach oraz na wynikach eksperymentalnych zastosowań glejowych komórek węchowych u ludzi, mogliśmy sądzić, że przeszczepione do rdzenia komórki nie wywołają niekorzystnej reakcji immunologicznej.

Chociaż większość zespołów wykonujących podobne zabiegi wykorzystuje glejowe komórki węchowe izolowane z błony węchowej nosa, my pobraliśmy z podstawy mózgu opuszkę węchową pacjenta. Taki dostęp operacyjny wykorzystuje się w klasycznych zabiegach, ale my po raz pierwszy zastosowaliśmy go w celu pozyskania opuszki węchowej do przeszczepu.

Taka interwencja wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia powikłań pooperacyjnych i jest bardziej skomplikowana niż alternatywna metoda, czyli endoskopowe pobranie z jamy nosowej wycinków błony węchowej, z której również można wyizolować glejowe komórki węchowe. Mimo to zamiast z błony węchowej nosa zdecydowaliśmy się pobrać komórki z opuszki węchowej, ponieważ glejowe komórki węchowe w zależności od swojej lokalizacji różnią się między sobą posiadanymi właściwościami wspomagania neuroregeneracji i komórki pochodzące z opuszki sprawdzają się pod tym względem dużo lepiej.

 

Czym zajmował się zespół z Instytutu Immunologii PAN?

Naszym zadaniem było, podobnie jak u poprzednich trzech pacjentów, wyizolowanie z otrzymanego na bloku operacyjnym materiału do przeszczepu. U poprzednich osób była to błona węchowa z nosa, a u ostatniego, czwartego pacjenta, cała opuszka. Uczestniczyliśmy przy pobraniu, a następnie w naszym laboratorium komórkowym z tego materiału przeprowadziliśmy izolację komórek w kilkustopniowym procesie. Następnie po 14-dniowej hodowli przygotowaliśmy zawiesinę komórkową, którą przetransportowaliśmy na salę operacyjną, gdzie przez pompę infuzyjną podłączoną do mikromanipulatora pod naszym nadzorem podano te komórki w określone miejsca rdzenia kręgowego pacjenta.

 

Ile czasu trwa taka hodowla?

Od dwóch do trzech tygodni. W przypadku naszego ostatniego pacjenta to były dwa tygodnie, od 16 do 28 kwietnia 2012 roku.

 

W zależności od tego, jakie media donosiły o państwa dokonaniu, odpowiednio eksponowano lub umniejszano rolę Polaków. Zwłaszcza zachodnia prasa często tylko wzmiankowała o wrocławskim zespole. Jak ta współpraca wyglądała naprawdę?

Można się było spodziewać, że prasa brytyjska ogłosi, że to brytyjski sukces. Powiem jednak, że nie pokłóciliśmy się po emisji programu w BBC, wręcz przeciwnie – dalej pracujemy razem i obecnie dyskutujemy nad przygotowaniami do operacji kolejnych pacjentów. Zupełnie niepotrzebna była próba podziału zasług między Polaków i Brytyjczyków. Prof. Raisman długo szukał współpracowników i zainteresował się naszymi doświadczeniami. Zanim go poznaliśmy, sami – w oparciu o dostępne publikacje – nauczyliśmy się hodować glejowe komórki węchowe i je identyfikować, zarówno jeśli chodzi o komórki pochodzące od pacjentów, jak i od zmarłych dawców narządów. W przeciwieństwie do profesora nie angażowaliśmy całej energii i środków w badania na zwierzęcym modelu uszkodzenia rdzenia. Zdecydowaliśmy, że w tym aspekcie będziemy opierać się na doświadczeniach partnera zagranicznego. Poszliśmy w innym kierunku i skupiliśmy się na przełożeniu tej wiedzy na aspekt praktyczny, kliniczny.

Prof. Raisman całe swoje życie zawodowe poświęcił neurobiologii i udowodnił eksperymentalnie neuroplastyczność mózgu. Ma olbrzymie doświadczenie w badaniach podstawowych i badaniach na zwierzętach. Natomiast naszym udziałem w tym sukcesie – naukowców z Polski, z różnych ośrodków, nie tylko PAN – było stworzenie warunków, które umożliwiały wykonanie przeszczepu komórkowego u pacjenta z przeciętym rdzeniem. Musieliśmy wymyślić, jaki rodzaj uszkodzenia będziemy badać, znaleźć odpowiedniego pacjenta, zaplanować jego terapię i rehabilitację, ustalić, jak ocenimy jego stan i jego poprawę oraz jak przeprowadzimy sam zabieg operacyjny. Tego wszystkiego dokonaliśmy sami, opierając się na wcześniejszych o rok doniesieniach zespołu z Australii. Dochodziło do tego mnóstwo kwestii technicznych: jak podawać komórki, z jaką prędkością, jakimi igłami itp. Dużo pomogło nam tutaj (mam na myśli siebie oraz dr. Ryszarda Międzybrodzkiego) doświadczenie w pracy na modelach zwierzęcych. Nasza wiedza w połączeniu z doświadczeniem neurochirurgów, z których każdy dodał od siebie jakiś element, złożyła się na wspaniałą współpracę. Uwzględniając innowacyjne rozwiązania zarówno w zakresie samej operacji, jak i prowadzenia neurorehabilitacji, oceniłbym nasz wkład w ten sukces na 60%, a pozostałe 40% należą do zespołu prof. Raismana. Nie zmienia to jednak faktu, że to prof. Raisman dał impuls do tych badań. On miał pomysł, twierdził, że możliwa jest neuroregeneracja u dorosłego człowieka, a my potrafiliśmy wcielić tę ideę w życie.

Opierając się krytycznie na teorii prof. Raismana, zastanawialiśmy się, jakie komórki będą najlepsze do przeszczepu. Najpierw pracowaliśmy na glejowych komórkach węchowych błony węchowej, ale później postanowiliśmy jednak przejść na materiał pochodzący z opuszki węchowej. To nasze autorskie osiągnięcie. Poza tym, jak już mówiłem, wpadliśmy na pomysł pomostowania rdzenia fragmentami nerwów obwodowych. Wykorzystaliśmy tutaj znaną wcześniej metodę stosowaną w chirurgii nerwów obwodowych.

 

Czyli podsumowując, moglibyśmy powiedzieć, że zaszło tu idealne połączenie teorii z praktyką, przy czym praktyka stanowiła większą część…

Myślę, że tak właśnie było. Prof. Raisman jest naukowcem, który ma olbrzymie doświadczenie, ale jego osiągnięcia zamykają się w tym, co widzi pod mikroskopem elektronowym i co można zrobić na modelach zwierzęcych. A my poszliśmy krok dalej i zaczęliśmy iść w stronę zastosowań klinicznych, zanim prof. Raisman zawitał na naszej sali operacyjnej.

Koniecznie trzeba też podkreślić, że po naszej stronie działał cały zespół – oprócz neurochirurgów w zabiegu uczestniczyło kilkanaście osób z różnych instytucji, które przez lata usprawniały swoją technikę. Na sukces złożyła się więc praca zespołów z Instytutu Immunologii, Kliniki Neurochirurgii, Ośrodka Neurorehabilitacji Akson działającego pod egidą fundacji zajmującej się osobami z chorobami kręgosłupa, a także wielu specjalistów z różnych klinik Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego, w tym radiologów czy psychologów. Prof. Raisman, widząc naszą determinację i współpracę między ośrodkami, przyznał, że nigdzie na świecie nie widział czegoś takiego i byłby zaszczycony współpracą z nami.

 

Jakie są w takim razie perspektywy na przyszłość po tak wielkim sukcesie?

Istotną kwestią jest finansowanie badań i zabiegów. Koszty terapii poprzednich pacjentów pokryto ze środków własnych Kliniki Neurochirurgii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu oraz z grantu badawczo-naukowego, wtedy jeszcze KBN-u. Zbieraliśmy też fundusze dzięki pomocy różnych fundacji. Pan Dariusz Fidyka operowany był po zakończeniu grantu, tak więc uruchomiliśmy środki z badań statutowych Kliniki Neurochirurgii. Korzystaliśmy też ze wsparcia fundacji polskich, a przez ostatnie dwa lata rehabilitację pana Dariusza sponsorowała fundacja brytyjska.

Obecnie wchodzimy w kolejny etap – opublikowaliśmy wyniki operacji i obserwujemy rezultaty rehabilitacji i stopniową poprawę stanu pacjenta. Intensywnie przygotowujemy się też do przyjęcia kolejnych dwóch pacjentów. Na szczęście na razie stać nas na zastosowanie w ich przypadku tej samej terapii co u pana Dariusza. Nasz zespół uzyskał też międzynarodowy grant Harmonia z Narodowego Centrum Nauki, który pozwoli sfinansować dalszą współpracę z naukowcami z Londynu.

Chcielibyśmy również zainteresować naszymi wynikami stronę rządową, żebyśmy mogli prowadzić dalsze badania i leczyć kolejnych pacjentów. Potrzebujemy gwarancji na wypadek, gdyby coś poszło nie tak – zawsze może się bowiem zdarzyć powikłanie, nowotwór itp.

 

Z pewnością osiągnęli państwo wielki sukces naukowy, ale było to także wielkie dokonanie dla samego pacjenta. Poprawa, jaką operacja spowodowała w jego życiu, jest chyba dla państwa ogromną nagrodą?

Myślę, że tak. Na pewno pacjent sam by to pani powiedział, gdyby go pani o to zapytała.

 

Rozmawiała Agnieszka Kloch

 

 

          

 

Skład polskiego zespołu naukowców uczestniczących w operacji:

  • dr Paweł Tabakow, Katedra i Klinika Neurochirurgii, Wrocławski Uniwersytet Medyczny
  • dr Wojciech Fortuna, Katedra i Klinika Neurochirurgii, WUM oraz Samodzielne Laboratorium Bakteriofagowe, Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej im. Ludwika Hirszfelda PAN
  • dr Marcin Czyż, Katedra i Klinika Neurochirurgii, WUM
  • dr Juliusz Huber, Zakład Patofizjologii Narządu Ruchu, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu
  • dr Paweł Szewczyk, Zakład Radiologii Ogólnej, Zabiegowej i Neuroradiologii, WUM
  • mgr Stefan Okurowski, Centrum Rehabilitacji „Akson”
  • dr Ryszard Międzybrodzki, Samodzielne Laboratorium Bakteriofagowe, IITD PAN oraz Zakład Immunologii Klinicznej Instytutu Transplantologii, WUM nBogdan Czapiga, Katedra i Klinika Neurochirurgii, WUM
  • Beata Salomon, Uniwersytecki Szpital Kliniczny we Wrocławiu
  • Agnieszka Halon, Zakład Patomorfologii i Cytologii Onkologicznej, WUM
  • Joanna Lipiec, Zakład Patofizjologii Narządu Ruchu, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu
  • Aleksandra Kulczyk, Zakład Patofizjologii Narządu Ruchu, UM w Poznaniu
  • prof. Włodzimierz Jarmundowicz, Katedra i Klinika Neurochirurgii, WUM

 

          

  

Historia prac poprzedzających operację:

 

  • 2000 Początek współpracy dr. Pawła Tabakowa z prof. Włodzimierzem Jarmundowiczem 
  • 2002 Utworzenie w Klinice Neurochirurgii zespołu do badań nad neuroregeneracją 
  • 2003 Rozpoczęcie współpracy z Instytutem Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN we Wrocławiu, celem badania właściwości glejowych komórek węchowych (gkw) in vitro i in vivo oraz z Zakładem Rehabilitacji Leczniczej w Urazach i Chorobach Kręgosłupa „Akson” we Wrocławiu 
  • 2004 Pierwsza publikacja o możliwościach wykorzystania gkw w terapii uszkodzeń rdzenia kręgowego u ludzi w „Neurologii i Neurochirurgii Polskiej” 
  • 2004-2008 Grant KBN na badania nad zastosowaniem glejowych komórek węchowych w leczeniu całkowitych uszkodzeń rdzenia kręgowego u ludzi. Wykonawcy: polski zespół z Kliniki Neurochirurgii oraz IITD PAN, kierownik prof. Jarmundowicz 
  • 2004-2008 Rekrutacja pacjentów z całkowitym uszkodzeniem rdzenia kręgowego do transplantacji glejowych komórek węchowych izolowanych z błony węchowej jamy nosa (badanie kliniczne I fazy) 
  • 2004 Nawiązanie współpracy z prof. Juliuszem Huberem z Zakładu Patofizjologii Narządu Ruchu Ortopedyczno-Rehabilitacyjnego Szpitala Klinicznego Nr 4 im. Wiktora Degi Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu w celu oceny elektrofizjologicznej pacjentów kwalifikowanych do udziału w eksperymencie 
  • 2005 Pierwsze spotkanie dr. Pawła Tabakowa i dr. Ryszarda Międzybrodzkiego z prof. Geoffreyem Raismanem podczas konferencji First International Spinal Cord Injury Treatment and Trials Symposium w Hongkongu. Wniosek o opatentowanie oryginalnej metody izolowania glejowych komórek węchowych od zmarłych dawców narządów oraz ich wykorzystania. Patent przyznano w 2012 roku 
  • 2006 Opublikowanie pracy poświęconej pozyskiwaniu glejowych komórek węchowych od zmarłych dawców w czasopiśmie „Glia”. Pierwsza wizyta prof. Geoffreya Raismana we Wrocławiu 
  • 2007 Bal w operze wrocławskiej zorganizowany przez Stowarzyszenie Bratniej Pomocy Odd Fellows we Wrocławiu – zgromadzenie 127 000 zł na dalsze badania naukowe zespołu 
  • 2008 Dwa pierwsze zabiegi transplantacji mieszanych hodowli glejowych komórek węchowych i fibroblastów wyizolowanych z błony węchowej jamy nosa pacjentom z całkowicie przerwaną ciągłością rdzenia kręgowego. Operacje wykonano w Klinice Neurochirurgii Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu
  • 2010 Obserwacja kolejnego zabiegu transplantacji przez prof. Raismana. 
  • Jesień 2011 – kwiecień 2012 Przedoperacyjna rehabilitacja czwartego pacjenta z całkowitym urazowym uszkodzeniem rdzenia kręgowego, opracowana przez mgr. Stefana Okurowskiego w Zakładzie Akson 
  • Kwiecień 2012 Zgoda Komisji Bioetycznej UM na pobranie opuszki węchowej zamiast błony węchowej nosa oraz wykorzystanie nerwów obwodowych do wytworzenia pomostów w rdzeniu. Dr Paweł Tabakow i dr Marcin Czyż pobierają zdrową opuszkę węchową pacjenta 
  • 16-28 kwietnia 2012 W laboratorium IITD PAN dr Wojciech Fortuna oraz dr Daqing Li z UCL izolują i hodują glejowe komórki węchowe z opuszki węchowej 
  • 28 kwietnia 2012 Dr Tabakow, prof. Jarmundowicz, dr Bogdan Czapiga z pomocą dr. Dariusza Szarka przeprowadzą w Klinice Neurochirurgii USK zabieg transplantacji mieszanej hodowli glejowych komórek węchowych i fibroblastów przygotowanych przez dr. Fortunę, dr. Międzybrodzkiego oraz dr. Li. Podczas operacji wytwarzają pomost z nerwu obwodowego w miejscu uszkodzenia rdzenia kręgowego. Przebieg zabiegu obserwuje prof. Raisman z dr. Li 
  • Maj 2012 Rozpoczęcie neurorehabilitacji pooperacyjnej czwartego pacjenta w Zakładzie Akson 
  • Październik 2012 Poprawa stanu neurologicznego pacjenta. W skali ASIA stan pacjenta z wyjściowej kategorii A zmienił się na B. Skala ta ocenia czucie, siłę mięśni i kontrolę nad mięśniami zwieraczami. Kategoria A oznacza całkowite uszkodzenie rdzenia kręgowego, tj. brak czynności ruchowej i czuciowej poniżej poziomu uszkodzenia łącznie z brakiem czucia w segmentach S4-S5. Kategoria B: niecałkowite uszkodzenie, tj. brak czynności ruchowej poniżej poziomu uszkodzenia przy zachowanym czuciu (obejmuje to także zakres segmentów S4-S5) 
  • 2013 Prof. Raisman organizuje wsparcie finansowe na pokrycie kosztów rehabilitacji zoperowanego czwartego pacjenta ze środków Nicholls Spinal Injury Foundation 
  • 2013-2014 Dr Fortuna i dr Daqing Li pracują w laboratorium w UCL nad standaryzacją warunków hodowli ludzkich glejowych komórek węchowych 
  • Marzec 2013 Poprawa stanu neurologicznego pacjenta, przejście w skali ASIA z kategorii B do C (niecałkowite uszkodzenie, tj. zachowany ruch poniżej poziomu uszkodzenia oraz więcej niż połowa badanych kluczowych mięśni posiada siłę do 3 stopni w skali Lovette’a) 
  • Kwiecień 2013 Nawiązanie współpracy z prof. Kazimierzem Gąsiorowskim z Katedry i Zakładu Podstaw Nauk Medycznych Wydziału Farmaceutycznego UM we Wrocławiu. Uzyskanie finansowania z NCN w ramach grantu Harmonia w wysokości 940 tys. zł na międzynarodowe badania nad zastosowaniem glejowych komórek węchowych w leczeniu całkowitych urazowych uszkodzeń rdzenia kręgowego u ludzi (kierownik dr Fortuna) 
  • Kwiecień 2013 W „Cell Transplantation” ukazuje się praca przedstawiająca wyniki ukończonego badania I fazy pacjentów którym przeszczepiono gkw z błony węchowej jamy nosa 
  • Lipiec 2013 W British Journal of Neurosurgery ukazuje się praca poświęcona technicznym aspektów dojścia operacyjnego do opuszki węchowej 
  • Grudzień 2013 W „Cell Transplantation” ukazuje się kluczowa praca wyjaśniająca przewagę wykorzystania glejowych komórek węchowych z opuszki węchowej nad komórkami z błony węchowej dla uzyskania funkcjonalnej neuroregeneracji w modelu wyrwanych korzeni rdzeniowych szczura 
  • Wrzesień 2014 Dr Bogdan Czapiga otrzymuje habilitację za badania oceniające bezpieczeństwo dordzeniowego podania glejowych komórek węchowych na modelu zwierzęcym 
  • 21 października 2014 BBC One emituje dokument „To walk again” / W „Cell Transplantation” ukazuje się praca prezentująca wyniki terapii eksperymentalneju czwartego pacjenta, któremu przeszczepiono mieszaną hodowlę glejowych komórek węchowych i fibroblastów z opuszki węchowej i pomostowaniem rdzenia nerwami obwodowymi z towarzyszącą intensywną rehabilitacją 
  • 22 października 2014 Informacja o zaplanowanym rozpoczęciu w 2015 roku naboru kolejnych dwóch pacjentów z całkowitym przecięciem rdzenia kręgowego. Zabiegi, którym zostaną poddani, mają na celu powtórzenie obserwowanego efektu klinicznego u rehabilitowanego obecnie czwartego pacjenta.

 

          

   

Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej im. Ludwika Hirszfelda PAN

Zapleczem laboratoryjnym i naukowym dla neurochirurgów z Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu stało się sąsiadujące z kliniką laboratorium komórkowe Samodzielnego Laboratorium Bakteriofagowego kierowanego przez prof. Andrzeja Górskiego. Badania realizowano początkowo ze środków własnych instytucji, a następnie przy wsparciu środków z przyznanego prof. Jarmundowiczowi grantu Komitetu Badań Naukowych. Pracownicy Instytutu opanowali umiejętność hodowli szczurzych glejowych komórek węchowych, a dzięki współpracy z Poltransplantem zweryfikowano przydatność opanowanych metod do hodowli komórek pochodzenia ludzkiego. W Instytucie potwierdzono możliwość pozyskiwania gkw od zmarłych dawców narządów i określono przedział czasowy od zatrzymania krążenia umożliwiający na pozyskanie i wyhodowanie ludzkich gkw. Wyniki objęte zostały ochroną patentową przyznaną w równych częściach Uniwersytetowi Medycznemu we Wrocławiu oraz Instytutowi Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN oraz opublikowane w czasopiśmie Glia. Cykl badań przeprowadzonych wspólnie z dr. Pawłem Tabakowem stanowiły kluczowy element jego pracy doktorskiej.

W okresie poprzedzającym pierwsze zabiegi transplantacji komórek gkw pacjentom dr Ryszard Międzybrodzki z dr. Bogdanem Czapigą na modelu szczurzym ocenili bezpieczeństwo podaży komórek do rdzenia kręgowego szczura, co umożliwiło na opracowanie procedury transplantacji gkw u operowanych pacjentów. W 2014 roku dr Czapiga uzyskane wyniki wykorzystał w pracy habilitacyjnej. W celu kontrolowanego podawania zawiesiny komórkowej do rdzenia kręgowego pacjentów wykorzystywano skonfigurowany przez dr. Międzybrodzkiego zestaw mikromanipulatora z pompą infuzyjną. W latach 2008-2010 w laboratorium Samodzielnego Laboratorium Bakteriofagowego dr Wojciech Fortuna z dr. Międzybrodzkim wykonali hodowle autologicznych komórek gkw z błony węchowej nosa i uczestniczyli w zabiegu operacyjnym ich przeszczepienia u trzech pacjentów. W 2012 roku dr Fortuna przy merytorycznym wsparciu dr. Daqinga Li z zespołu prof. Raismana wykonał izolację i hodowlę mieszanej hodowli gkw z opuszki węchowej, którą z pomocą dr. Międzybrodzkiego przeszczepiono ostatniemu z operowanych pacjentów. Do chwili obecnej dr Fortuna kontynuuje ocenę i dokumentowanie zmian stanu neurologicznego pacjenta, któremu przeszczepiono autologiczne komórki z opuszki węchowej z jednoczasowym pomostowaniem końców rdzenia nerwami obwodowymi. W 2013 roku zespół otrzymał międzynarodowy grant z Narodowego Centrum Nauki w ramach programu Harmonia, którego kierownikiem został dr Fortuna, dzięki czemu możliwe stało się prowadzenie badań nad właściwościami ludzkich komórek gleju węchowego. Od 2013 roku dr Fortuna, współpracując z zespołem prof. Kazimierza Gąsiorowskiego z Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, bierze udział w opracowaniu i wdrożeniu systemów jakości w laboratorium komórkowym mającym posłużyć jako zaplecze laboratoryjne dla przyszłych pacjentów operowanych przez prof. Jarmundowicza i dr Tabakowa.

 

 

Chcesz wiedzieć więcej?

Tabakow P., Jarmundowicz W., Czapiga B., Fortuna W., Miedzybrodzki R., Czyz M., Huber J., Szarek D., Okurowski S., Szewczyk P., Gorski A., Raisman G. Transplantation of autologous olfactory ensheathing cells in complete human spinal cord injury. Cell Transplant. 2013; 22(9):1591-612. doi: 10.3727/096368912X663532.
Tabakow P., Raisman G., Fortuna W., Czyz M., Huber J., Li D., Szewczyk P., Okurowski S., Miedzybrodzki R., Czapiga B., Salomon B., Halon A., Li Y., Lipiec J., Kulczyk A., Jarmundowicz W. Functional regeneration of supraspinal connections in a patient with transected spinal cord following transplantation of bulbar olfactory ensheathing cells with peripheral nerve bridging. Cell Transplant. 2014; 23(12):1631-55.
Czyż M., Tabakow P., Gheek D., Miś M., Jarmundowicz W., Raisman G. The supraorbital keyhole approach via an eyebrow incision applied to obtain the olfactory bulb as a source of olfactory ensheathing cells-radiological feasibility study. Br J Neurosurg. 2014 Apr; 28(2):234-40. doi: 10.3109/02688697.2013.817534. Epub 2013 Jul 19. PubMed PMID: 23869574. Ibrahim A., Li D., Collins A., Tabakow P., Raisman G., Li Y. Comparison of olfactory bulbar and mucosal cultures in a rat rhizotomy model. Cell Transplant. 2014; 23(11):1465-70. doi: 10.3727/096368913X676213. Epub 2013 Dec 30. PubMed PMID: 24380436. Miedzybrodzki R., Tabakow P., Fortuna W., Czapiga B., Jarmundowicz W. The olfactory bulb and olfactory mucosa obtained from human cadaver donors as a source of olfactory ensheathing cells. Glia, 2006 Nov 1; 54(6):557-65. PubMed PMID: 16917854.

 

  

 

© Academia nr 4 (40) 2014

 

 

Oceń artykuł
(0 głosujących)

„Academia” 2018

    

 

„Academia” 2016

    

 

  

 

                                                          

„Academia” 2015

    

 

    

 

                                                             

„Academia” 2014

    

    

„Academia” 2013

    

    

„Academia” 2012

         

     

„Academia” 2011

   

    

„Academia” 2010

    

    

„Academia” 2009

    

    

„Academia” 2008

    

    

„Academia” 2007

    

    

„Academia” 2006

    

    

„Academia” 2005

    

    

Tematy

agrofizyka antropologia kultury antropologia społeczna archeologia archeometalurgia architektura Arctowski arteterapia astrofizyka astronomia badania interdyscyplinarne behawioryzm biochemia biologia biologia antaktyki biologia płci biotechnologia roślin borelioza botanika chemia chemia bioorganiczna chemia fizyczna chemia spożywcza cywilizacja demografia edukacja ekologia ekologia morza ekonomia energia odnawialna etnolingwistyka etnomuzykologia etyka ewolucja fale grawitacyjne farmakologia filozofia finansowanie nauki fizyka fizyka jądrowa gender genetyka geochemia środowiska geoekologia geofizyka geografia geologia geologia planetarna geoturystyka grafen historia historia idei historia literatury historia nauki historia sztuki humanistyka hydrogeologia hydrologia informatyka informatyka teoretyczna internet inżynieria inżynieria materiałowa język językoznawstwo kardiochirurgia klimatologia kobieta w nauce komentarz komunikacja kosmologia kryptografia kryptologia kulinaria kultoznawstwo kultura lingwistyka literatura literaturoznawstwo matematyka medycyna migracje mikrobiologia mineralogia mniejszości etniczne mniejszości narodowe modelowanie procesów geologicznych muzykologia mykologia na czasie nauka obywatelska neurobiologia neuropsychologia nowe członkinie PAN 2017 oceanografia ochrona przyrody orientalistyka ornitologia paleobiologia paleontologia palinologia parazytologia PIASt politologia polityka społeczna polska na biegunach prawo protonoterapia psychologia psychologia zwierząt punktoza Puszcza Białowieska robotyka rozmowa „Academii” seksualność smog socjologia szczepienia sztuka technologia wieś w obiektywie wulkanologia zastosowania zdrowie zoologia zwierzęta źródła energii żywienie

Komentarze

O serwisie

Serwis naukowy prowadzony przez zespół magazynu Academia PAN.Academia Zapraszamy do przysyłania informacji o badaniach, aktualnie realizowanych projektach naukowych oraz imprezach popularyzujących naukę.

 

Dla użytkowników: Regulamin

Pliki cookies

Informujemy, że używamy ciasteczek (plików cookies) w celu gromadzenia danych statystycznych, emisji reklam oraz prawidłowego funkcjonowania niektórych elementów serwisu. Pliki te mogą być umieszczane na Państwa urządzeniach służących do odczytu stron, a korzystając z naszego serwisu wyrażacie Państwo zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.

Więcej informacji o celu używania i zmianie ustawień ciasteczek w przeglądarce: TUTAJ

Wydanie elektroniczne

Kontakt

  • pisz:

    Redakcja serwisu online
    Academia. Magazyn Polskiej Akademii Nauk
    PKiN, pl. Defilad 1, pok. 2110
    (XXI piętro)
    00-901 Warszawa

  • dzwoń:

    tel./fax (+48 22) 182 66 61 (62)

  • ślij:

    e-mail: academia@pan.pl